Kupno działki budowlanej lub rolnej zimą: Czy to się opłaca?

Zimowe spowolnienie na rynku gruntów – szansa dla kupujących?

Kiedy za oknem szaleje zima, a krajobraz pokrywa śnieg i lód, większość potencjalnych nabywców działek budowlanych i rolnych wpada w stan naturalnego „hibernacji”. Myśl o wizytach w terenie, oglądaniu działek i finalizowaniu transakcji w trudnych warunkach atmosferycznych zniechęca. W efekcie, rynek nieruchomości gruntowych, zwłaszcza tych inwestycyjnych i rolnych, doświadcza zauważalnego spadku aktywności. Sprzedający, którzy nie zdołali znaleźć nabywców jesienią, stają przed dylematem: przeczekać do wiosny, kiedy sezon na działki zazwyczaj rozkwita, czy też rozważyć inne strategie. Ten sezonowy spadek zainteresowania, choć dla sprzedających może być powodem do frustracji, dla zdeterminowanych kupujących otwiera drzwi do potencjalnie bardzo korzystnych okazji inwestycyjnych. Zima, ze swoim naturalnym wyciszeniem, staje się czasem, gdy grunt staje się bardziej dostępny, a rozmowy o cenie nabierają zupełnie innego charakteru.

Zainteresowanie działkami budowlanymi i rolnymi znacząco spada wraz z nadejściem pierwszych mrozów i opadów śniegu. Okres od listopada do marca to dla wielu osób czas odkładania decyzji o zakupie gruntu na późniejszy termin, preferując wiosenne miesiące, kiedy pogoda sprzyja inspekcjom terenowym, a ogólny nastrój rynkowy jest bardziej optymistyczny. Ta mniejsza liczba potencjalnych kupujących w sezonie zimowym stawia właścicieli nieruchomości w trudniejszej sytuacji. Ci, którzy nie znaleźli nabywców jesienią, często muszą zmierzyć się z perspektywą dłużącego się procesu sprzedaży. Właściciele, dla których sprzedaż jest priorytetem, stają przed wyborem: albo cierpliwie czekać na wiosenne ożywienie rynku, licząc na wzrost zainteresowania i potencjalnie lepsze ceny, albo aktywnie działać, aby sfinalizować transakcję w mniej popularnym okresie. Ta druga opcja często wiąże się z koniecznością pójścia na ustępstwa, przede wszystkim cenowe.

Warto podkreślić, że zimowe miesiące mogą być kluczowe dla kupujących, którzy szukają okazji. Zmniejszona konkurencja i mniejsza liczba transakcji nie oznaczają braku atrakcyjnych ofert. Wręcz przeciwnie, właściciele, którzy pilnie potrzebują gotówki lub z innych powodów chcą sprzedać nieruchomość, mogą być skłonni do negocjacji i znaczących obniżek cenowych. Zimowe spowolnienie na rynku gruntów to zatem idealny moment dla osób cierpliwych, dobrze przygotowanych i gotowych do podjęcia ryzyka w zamian za potencjalnie wyższy zwrot z inwestycji. Zamiast konkurować z tłumem wiosną, zimowy kupujący może negocjować w bardziej kameralnej atmosferze, mając często silniejszą pozycję negocjacyjną.

Zima okresem obniżek cen gruntów – analiza trendów

Zima jest powszechnie uznawana za okres, w którym ceny nieruchomości gruntowych, w tym działek budowlanych i rolnych, ulegają obniżeniu. Ta zależność jest szczególnie widoczna w przypadku gruntów oferowanych przez Skarb Państwa. Analiza danych historycznych, na przykład z lat 2008 i 2009, pokazuje wyraźny trend spadkowy cen nieruchomości rolnych w ostatnim kwartale roku. W przytoczonym przykładzie, średnia cena gruntów Skarbu Państwa w tym okresie obniżyła się o prawie 2%. Co więcej, między trzecim a czwartym kwartałem 2009 roku deprecjacja cen stała się jeszcze bardziej znacząca, sięgając niemal 12%. Taki spadek jest bezpośrednio powiązany z nastaniem zimy, kiedy to sezonowa bierność na rynku i trudniejsze warunki terenowe zniechęcają do zawierania transakcji, zmuszając właścicieli, w tym instytucje państwowe, do korekty cen w celu przyciągnięcia potencjalnych nabywców.

Te zimowe obniżki cen nie ograniczają się jedynie do gruntów państwowych. Rynek prywatny również podlega tym samym prawom popytu i podaży. Właściciele prywatni, widząc mniejsze zainteresowanie i trudności w znalezieniu kupca w miesiącach zimowych, często decydują się na obniżenie ceny wywoławczej, aby przyspieszyć sprzedaż. Może to być podyktowane różnymi czynnikami, takimi jak potrzeba szybkiego pozyskania środków finansowych, chęć uniknięcia kosztów utrzymania działki przez kolejny rok, czy po prostu zmęczenie długotrwałym procesem sprzedaży. W rezultacie, ceny w obrocie prywatnym mogą stać się jeszcze bardziej korzystne dla kupujących niż w przypadku przetargów państwowych, oferując potencjalnie większą elastyczność w negocjacjach.

Dane historyczne jako potwierdzenie zimowych obniżek

Przyjrzyjmy się bliżej danym, które potwierdzają zimowe tendencje cenowe na rynku nieruchomości rolnych. Jak wspomniano, lata 2008-2009 stanowiły ciekawy okres do analizy. W całym roku 2009 można było zaobserwować ogólny roczny trend wzrostu cen nieruchomości, jednakże w ostatnim kwartale, który przypada na okres zimowy, nastąpiło wyraźne odwrócenie tej tendencji. Średnia cena gruntów rolnych Skarbu Państwa spadła o prawie 2% w całym roku, jednakże spadek ten był nierównomierny. Prawdziwy efekt zimowy uwidocznił się w porównaniu kwartał do kwartału. Między trzecim a czwartym kwartałem 2009 roku, ceny zaczęły spadać gwałtowniej, osiągając przecenę na poziomie bliskim 12%. Ta znacząca różnica między końcem jesieni a końcem zimy świadczy o tym, że zimowe warunki i mniejsze zainteresowanie kupujących mają realny wpływ na wycenę gruntów.

Porównanie tych danych z obecną sytuacją rynkową, choć wymaga uwzględnienia inflacji i innych czynników makroekonomicznych, pozwala wyciągnąć generalny wniosek: zima jest okresem, kiedy rynek gruntów rolnych wykazuje tendencję do przecen. Sprzedający, chcąc sfinalizować transakcję przed wiosną, są bardziej skłonni do negocjacji. Dotyczy to zarówno dużych transakcji z udziałem Skarbu Państwa, jak i indywidualnych ofert. Kupujący, którzy są w stanie podjąć ryzyko związane z oględzinami działki w zimowych warunkach i mają cierpliwość do negocjacji, mogą skorzystać na tej sytuacji, kupując grunt w niższej cenie niż byłaby ona dostępna w szczycie sezonu.

Warto również zauważyć, że takie trendy mogą być bardziej lub mniej wyraźne w zależności od regionu, typu gruntu (budowlany vs rolny), jego lokalizacji i przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego. Niemniej jednak, zimowa przecena stanowi pewnego rodzaju anomalię rynkową, która jest wykorzystywana przez strategicznych inwestorów. Analizując historyczne dane cenowe, można dostrzec, że czwarty kwartał roku, a zwłaszcza pierwszy kwartał roku następnego (kontynuacja zimowego spowolnienia), często charakteryzuje się najbardziej atrakcyjnymi cenami ofertowymi.

Prywatny rynek gruntów zimą – jeszcze większe okazje?

Rynek prywatny często oferuje jeszcze bardziej korzystne warunki zakupu działki zimą niż formalne procedury związane z gruntami państwowymi. Podczas gdy transakcje Skarbu Państwa podlegają określonym procedurom i cennikom, prywatni właściciele gruntów mogą być znacznie bardziej elastyczni w kwestii negocjacji cenowych. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy sprzedający jest zdeterminowany do szybkiej sprzedaży. Powody takiej determinacji mogą być różne: nagła potrzeba gotówki na inne cele inwestycyjne, problemy osobiste, konieczność uregulowania długów, przeprowadzka, czy po prostu chęć pozbycia się nieruchomości, której utrzymanie generuje koszty i nie przynosi oczekiwanych korzyści.

W takich okolicznościach, prywatni właściciele działek rolnych, a także budowlanych, mogą być skłonni do znaczącego obniżenia ceny ofertowej. Obniżki rzędu 10-15% od ceny jesiennej nie są niczym niezwykłym, ale w skrajnych przypadkach, gdy sytuacja życiowa sprzedającego jest naprawdę trudna, przeceny mogą sięgać nawet powyżej 20%. To oznacza, że działka, która jeszcze jesienią wydawała się nieosiągalna finansowo, zimą może stać się atrakcyjną inwestycją dostępną na wyciągnięcie ręki. Dla kupującego, który jest w stanie szybko podjąć decyzję i jest przygotowany finansowo, taka sytuacja jest okazją do zdobycia cennego gruntu w znacznie obniżonej cenie.

Czynniki wpływające na ceny prywatne zimą

Kilka kluczowych czynników sprawia, że zimą na prywatnym rynku gruntów można znaleźć szczególnie korzystne oferty. Po pierwsze, wspomniana już potrzeba szybkiego uzyskania płynności finansowej przez sprzedającego. Właściciel, który potrzebuje środków na przykład na spłatę kredytu hipotecznego, pokrycie kosztów leczenia lub zainwestowanie w inny, pilniejszy projekt, jest skłonny zaakceptować niższą cenę, byle tylko transakcja doszła do skutku. Po drugie, koszty utrzymania gruntu. Działka, zwłaszcza rolna, może generować pewne koszty, takie jak podatek od nieruchomości, opłaty za ogrodzenie, czy koszty związane z zapobieganiem jej degradacji. Sprzedający może chcieć uniknąć tych kosztów w kolejnym roku, co motywuje go do sprzedaży zimą, nawet za niższą cenę.

Po trzecie, psychologia rynku i sezonowość. Wielu właścicieli nieruchomości gruntowych jest przyzwyczajonych do wiosennego ożywienia i oczekuje wyższych cen w tym okresie. Jeśli jednak sprzedaż jest pilna, muszą oni porzucić te oczekiwania i dostosować cenę do aktualnych warunków rynkowych. Z drugiej strony, kupujący zimą często wykazują większą determinację i przygotowanie. Nie są to osoby, które przypadkowo trafiły na ofertę, ale raczej ci, którzy aktywnie poszukują i są gotowi do działania. Ta determinacja kupujących w połączeniu z presją sprzedających tworzy unikalną dynamikę negocjacyjną, która może przynieść obopólne korzyści, ale przede wszystkim jest szansą dla kupującego na uzyskanie lepszej ceny.

Warto również wspomnieć o czynnikach związanych z samym gruntem. Działki położone w miejscach trudniej dostępnych zimą, z problematycznym dojazdem, czy wymagające prac ziemnych, mogą być jeszcze bardziej przecenione. Właściciele mogą chcieć uniknąć konieczności przeprowadzania prac porządkowych czy przygotowawczych w trudnych warunkach, co może skłonić ich do szybkiej sprzedaży. Dla kupującego, który jest gotów podjąć się tych wyzwań wiosną, może to oznaczać dodatkową oszczędność. Podsumowując, zimowy rynek prywatnych gruntów to pole do popisu dla zaradnych i cierpliwych kupujących.

Porównanie aspektów zakupu działki latem vs zimą

Wybór pory roku na zakup działki budowlanej lub rolnej może mieć istotny wpływ na proces i ostateczny koszt transakcji. Porównanie zakupu w szczycie sezonu, czyli latem, z zakupem w okresie zimowym, pozwala lepiej zrozumieć potencjalne korzyści i wyzwania związane z każdą z tych opcji. Kluczowe aspekty, takie jak cena, dostępność ofert, warunki terenowe i atmosfera negocjacji, różnią się diametralnie w zależności od pory roku.

Latem, rynek jest zazwyczaj bardzo aktywny. Zainteresowanie działkami jest wysokie, a właściciele liczą na uzyskanie jak najwyższej ceny. Konkurencja wśród kupujących jest duża, co może prowadzić do szybkiego znikania atrakcyjnych ofert i podbijania cen. Właściciele są mniej skłonni do ustępstw, a negocjacje mogą być trudniejsze. Z drugiej strony, lato oferuje najlepsze warunki do oglądania działek. Pogoda sprzyja inspekcjom terenu, można łatwo ocenić ukształtowanie terenu, stan sąsiedztwa, dostęp do mediów i potencjalne problemy z podmokłością czy nachyleniem. Wszelkie prace budowlane w okolicy są również łatwiej zauważalne.

Zima natomiast przynosi ze sobą szereg odmiennych warunków. Jak już wielokrotnie podkreślano, ceny są zazwyczaj niższe, ponieważ popyt jest mniejszy, a właściciele bardziej zdeterminowani do sprzedaży. Dostępność ofert może wydawać się mniejsza, ale te, które się pojawią, często są wynikiem pilnej potrzeby sprzedaży i mogą być bardzo atrakcyjne cenowo. Warunki terenowe są trudniejsze – śnieg, lód i krótki dzień utrudniają dokładną ocenę działki. Może być ciężko ocenić jakość gleby, dokładne granice czy ukształtowanie terenu. Jednakże, to właśnie w tym okresie atmosfera negocjacji jest zazwyczaj bardziej sprzyjająca dla kupującego, który może liczyć na większą elastyczność ze strony sprzedającego.

Tabela porównawcza: Lato vs Zima na rynku działek

Porównanie zakupu działki latem i zimą

Aspekt	Lato (Szczyt sezonu)	Zima (Poza sezonem)
Cena	Wyższa, mniejsza skłonność do negocjacji	Niższa, większa skłonność do negocjacji, potencjalne obniżki
Dostępność ofert	Duża ilość ofert, ale też duża konkurencja	Mniejsza ilość ofert, ale często wynikająca z pilnej potrzeby sprzedaży
Warunki terenowe i inspekcja	Idealne warunki do oceny gruntu, łatwy dostęp, dobra widoczność	Utrudnione warunki, śnieg, lód, ograniczona widoczność, trudniejsza ocena terenu
Pozycja negocjacyjna kupującego	Słabsza, presja czasu i konkurencji	Silniejsza, możliwość wynegocjowania lepszych warunków
Ryzyko przeoczenia problemów	Niższe, łatwiejsza weryfikacja stanu faktycznego	Wyższe, potencjalne ukrycie wad gruntu pod śniegiem lub innymi czynnikami

Podsumowując tabelę, można stwierdzić, że lato sprzyja zakupom dla osób ceniących sobie komfort oceny i szeroki wybór, ale często za wyższą cenę. Zima natomiast jest idealnym okresem dla kupujących zdeterminowanych, poszukujących okazji cenowych i gotowych na pewne niedogodności związane z inspekcją terenu. Ryzyko przeoczenia pewnych problemów terenowych zimą jest oczywiście większe, dlatego kluczowe staje się dokładne sprawdzenie dokumentacji, planu zagospodarowania przestrzennego, a w razie wątpliwości, skorzystanie z profesjonalnej pomocy rzeczoznawcy lub geodety, nawet jeśli wymaga to dodatkowych kosztów. Te inwestycje w analizę mogą uchronić przed znacznie większymi stratami w przyszłości.

Jak przygotować się do zimowego zakupu działki?

Decyzja o zakupie działki budowlanej lub rolnej w okresie zimowym, choć potencjalnie bardzo korzystna finansowo, wymaga starannego przygotowania. Trudniejsze warunki terenowe i specyfika rynku zimowego stawiają przed kupującym dodatkowe wyzwania, ale odpowiednie podejście pozwala je zminimalizować i wykorzystać sytuację na swoją korzyść. Kluczowe jest przede wszystkim przygotowanie finansowe i dokumentacyjne, a także umiejętność krytycznej oceny sytuacji, pomimo ograniczeń.

Przede wszystkim, zimowy kupujący musi być przygotowany finansowo. Oznacza to posiadanie środków na zakup, a często także na pokrycie kosztów związanych z potencjalnymi pracami przygotowawczymi, które będą musiały być wykonane na wiosnę. Warto również mieć pewien bufor finansowy na nieprzewidziane wydatki, które mogą ujawnić się po dokładniejszej analizie gruntu. Równie ważne jest zgromadzenie wszelkich niezbędnych dokumentów. Należy dokładnie sprawdzić księgę wieczystą nieruchomości, wypis z rejestru gruntów, wyrys z ewidencji gruntów oraz, jeśli jest dostępny, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub warunki zabudowy. W przypadku braku planu, konieczne będzie uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, co może być procesem czasochłonnym.

Zimowy kupujący powinien także uzbroić się w cierpliwość i determinację. Proces negocjacji może wymagać więcej czasu i wysiłku, a sprzedający mogą nie zawsze być od razu gotowi na znaczące ustępstwa. Ważne jest, aby nie spieszyć się z decyzją i dokładnie przeanalizować wszystkie aspekty oferty. Ponadto, nawet jeśli oględziny terenu są utrudnione, warto spróbować ocenić jego potencjał, biorąc pod uwagę otoczenie, dostęp do dróg i mediów oraz ewentualne ograniczenia wynikające z sąsiedztwa lub przepisów.

Weryfikacja dokumentów i stan prawny

Nawet jeśli pogoda uniemożliwia dokładną ocenę terenu, stan prawny działki jest weryfikowalny przez cały rok. Dlatego kluczowym elementem przygotowań do zimowego zakupu jest skrupulatne sprawdzenie wszystkich dokumentów związanych z nieruchomością. Zacząć należy od księgi wieczystej. Należy sprawdzić, kto jest prawnym właścicielem działki, czy nie obciążają jej hipoteki, służebności, ani inne roszczenia osób trzecich. Informacje te są publicznie dostępne i można je uzyskać w sądzie rejonowym lub przez Internet, jeśli znany jest numer księgi wieczystej. Warto zwrócić uwagę na ewentualne wzmianki o toczących się postępowaniach prawnych dotyczących nieruchomości.

Kolejnym ważnym dokumentem jest wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z ewidencji gruntów. Te dokumenty pozwolą na zweryfikowanie powierzchni działki, jej dokładnych granic, sposobu użytkowania (np. R – grunty rolne, B – tereny budowlane) oraz identyfikatora działki ewidencyjnej. Pozwalają one również na sprawdzenie, czy działka nie jest częścią większego obszaru, który jest przedmiotem podziału lub scalenia. Jeśli działka jest przeznaczona pod zabudowę, kluczowe znaczenie ma miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dokument ten określa, co można zbudować na działce, jakie są dopuszczalne wskaźniki zabudowy (np. powierzchnia zabudowy, wysokość budynku, linia zabudowy) oraz jakie są wymagania dotyczące kształtu i wielkości działki budowlanej. W przypadku braku takiego planu, konieczne będzie uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, co wiąże się z dodatkową procedurą i analizą kilku czynników, takich jak dostęp do drogi publicznej, uzbrojenie terenu oraz zabudowa na sąsiednich działkach.

Dobrą praktyką jest również uzyskanie zaświadczenia o braku zaległości w podatku od nieruchomości. Choć sprzedający jest zobowiązany do uregulowania wszelkich zaległości przed sprzedażą, posiadanie takiego zaświadczenia daje dodatkowe poczucie bezpieczeństwa. Warto również sprawdzić, czy działka jest uzbrojona – czy istnieje możliwość podłączenia do sieci energetycznej, wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej czy telekomunikacyjnej. Informacje te można uzyskać w lokalnych przedsiębiorstwach dostarczających media. Zima może utrudniać fizyczne sprawdzenie dostępności przyłączy, ale dokumentacja i rozmowy z dostawcami mediów powinny dostarczyć niezbędnych informacji. Odpowiednie przygotowanie dokumentacyjne minimalizuje ryzyko zakupu działki z ukrytymi wadami prawnymi lub technicznymi, które mogłyby okazać się kosztowne.

Strategia negocjacyjna zimą

Zima sprzyja negocjacjom, ale wymaga od kupującego odpowiedniej strategii. Po pierwsze, warto wykazać sprzedającemu, że rozumie się specyfikę sytuacji rynkowej i trudności związane z zimowym okresem sprzedaży. Można to zrobić, podkreślając, że zimą oględziny działki są utrudnione, a wiosenne prace mogą wymagać dodatkowych nakładów. Warto jednocześnie pokazać, że jest się zdecydowanym kupcem, który jest gotów do szybkiego podjęcia decyzji, jeśli cena będzie odpowiednia.

Po drugie, należy przeprowadzić dokładne badanie rynku i porównać cenę oferty z cenami podobnych działek w okolicy, które były sprzedawane wcześniej (jeśli dostępne są takie dane) lub są aktualnie oferowane. Wiedza o realnej wartości rynkowej gruntu daje mocną podstawę do negocjacji. Zima to często czas, gdy sprzedający są bardziej otwarci na propozycje poniżej ceny wywoławczej. Warto zatem przedstawić swoją ofertę, zaczynając od niższej kwoty niż oczekiwana, ale jednocześnie realistycznej i uzasadnionej. Ważne jest, aby negocjacje prowadzić w sposób kulturalny i rzeczowy, unikając agresywnych nacisków, które mogą zrazić sprzedającego.

Po trzecie, warto rozważyć oferowanie korzystnych dla sprzedającego warunków transakcji, które niekoniecznie muszą dotyczyć ceny. Może to być np. skrócenie czasu oczekiwania na formalności, pomoc w niektórych aspektach sprzedaży, czy zaoferowanie zapłaty w dogodnym dla sprzedającego terminie. Czasem takie ustępstwa, które dla kupującego nie są znaczącym obciążeniem, mogą skłonić sprzedającego do większej elastyczności cenowej. Pamiętaj, że celem jest osiągnięcie porozumienia, które będzie satysfakcjonujące dla obu stron, ale zimą kupujący ma zazwyczaj większą siłę przetargową, którą warto umiejętnie wykorzystać.

Podsumowanie: Czy zimowy zakup działki to dobry pomysł?

Zakup działki budowlanej lub rolnej w okresie zimowym to strategia, która z pewnością może przynieść znaczące korzyści finansowe, ale wymaga od kupującego odpowiedniego przygotowania i świadomości potencjalnych wyzwań. Zima na rynku nieruchomości gruntowych charakteryzuje się zazwyczaj mniejszym ruchem, co przekłada się na niższy popyt i, co za tym idzie, często niższe ceny ofertowe. Właściciele, którzy nie zdołali sprzedać swoich nieruchomości jesienią, a zależy im na sfinalizowaniu transakcji, mogą być skłonni do znaczących obniżek cenowych, zwłaszcza w obrocie prywatnym, gdzie przeceny mogą sięgać nawet ponad 20% w stosunku do cen jesiennych. Jest to więc idealny moment dla cierpliwych i dobrze zorganizowanych kupujących, którzy potrafią dostrzec okazję tam, gdzie inni widzą tylko zimową szarość.

Należy jednak pamiętać o specyfice zimowych zakupów. Trudniejsze warunki terenowe mogą utrudniać dokładną ocenę działki, co zwiększa ryzyko przeoczenia pewnych problemów, takich jak jakość gleby, ukształtowanie terenu czy obecność wód gruntowych. Dlatego tak kluczowe jest dokładne sprawdzenie wszelkiej dostępnej dokumentacji – księgi wieczystej, wypisu z rejestru gruntów, planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy. Warto również skorzystać z pomocy profesjonalistów, takich jak rzeczoznawca majątkowy czy geodeta, aby upewnić się co do stanu prawnego i technicznego nieruchomości. Choć może to wiązać się z dodatkowymi kosztami, jest to inwestycja, która może uchronić przed znacznie większymi stratami w przyszłości.

Strategia negocjacyjna zimą powinna opierać się na świadomości aktualnych warunków rynkowych i determinacji do zakupu. Pokazanie sprzedającemu, że jest się poważnym i przygotowanym kupcem, gotowym do szybkiego działania, przy jednoczesnym wykorzystaniu argumentów związanych z sezonowymi trudnościami, może prowadzić do wynegocjowania bardzo korzystnej ceny. Podsumowując, zimowy zakup działki może być doskonałym pomysłem dla osób, które są dobrze przygotowane, potrafią zarządzać ryzykiem i szukają okazji inwestycyjnych. Pozwala to na nabycie cennego gruntu w cenie często niższej niż ta oferowana w bardziej popularnych okresach roku, co stanowi solidną podstawę do przyszłych inwestycji, czy to budowlanych, czy rolniczych.